Kesin teminat nedir?
Kesin teminat, kamu ihalesini kazanan yükleniciden sözleşme imzalanmadan önce, taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini güvence altına almak amacıyla alınan tutardır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na göre kesin teminat, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşmeyi imzalamadan yerine getirmesi gereken yükümlülüğüdür.
Geçici teminat teklifi güvence altına alırken, kesin teminat işin fiilen yapılmasını güvence altına alır. Yani geçici teminat ihale aşamasına, kesin teminat ise sözleşmenin uygulanmasına aittir.
Kesin teminat oranı ne kadardır ve nasıl hesaplanır?
Kesin teminat, sözleşme bedeli (ihale bedeli) üzerinden %6 oranında alınır. Bu oran 4735 sayılı Kanun'da sabit olarak belirlenmiştir ve idarenin takdirine bağlı değildir.
Örnek hesap: Sözleşme bedeli 10.000.000 TL olan bir işte kesin teminat tutarı 600.000 TL'dir (10.000.000 × 0,06).
Kesin teminat sözleşme imzalanmadan önce idareye teslim edilir; teslim edilmezse yüklenici sözleşme imzalamaktan kaçınmış sayılır ve geçici teminatı gelir kaydedilir.
Kesin teminat olarak hangi değerler kabul edilir?
Kesin teminat olarak, geçici teminatta kabul edilen değerlerin aynısı kabul edilir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nda sayılan kabul edilebilir değerler şunlardır:
- Tedavüldeki Türk parası (nakit).
- Bankalar tarafından verilen teminat mektupları.
- Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler.
Teminat mektuplarının kesin teminat olarak verilmesi durumunda süresiz olması esastır. Nakit teminatlar ise idarenin muhasebe birimine yatırılır.
Ek kesin teminat hangi durumlarda alınır?
Ek kesin teminat, sözleşmenin uygulanması sırasında bedelin artması durumunda, bu artış üzerinden ilave olarak alınan %6 oranındaki teminattır. Başlıca iki durumda alınır:
- Fiyat farkı ödenmesi öngörülen işlerde: Ödenecek fiyat farkı tutarının %6'sı kadar ek kesin teminat alınır.
- İş artışı (sözleşme kapsamındaki artış) durumunda: Artan iş tutarının %6'sı kadar ek kesin teminat alınır.
Ek kesin teminat da kabul edilen değerler bakımından kesin teminatla aynı kurallara tabidir.
Kesin teminat ne zaman ve hangi şartlarla iade edilir?
Kesin teminat, taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği anlaşıldıktan ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra iade edilir. İade şartı işin türüne göre değişir:
- Yapım işlerinde: Kesin teminatın yarısı, geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra iade edilir. Kalan yarısı ise kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra iade edilir.
- Mal ve hizmet alımlarında: Kesin teminat, işin kabul işleminin yapılmasından sonra tek seferde iade edilir.
Her iki durumda da iade için, yüklenicinin Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) prim ve idari para cezası borcunun bulunmadığını gösteren ilişiksizlik belgesinin idareye verilmesi gerekir. Yüklenicinin SGK'ya veya vergi dairesine borcu varsa, bu borç kesin teminattan mahsup edilebilir.
Kesin teminat hangi durumlarda gelir kaydedilir?
Kesin teminat, sözleşmenin yüklenici kusuru nedeniyle feshedilmesi halinde gelir kaydedilir; yani yükleniciye iade edilmez ve idareye kalır. 4735 sayılı Kanun'a göre sözleşme feshedildiğinde kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar alınır, gelir kaydedilir.
Ayrıca yüklenicinin taahhüdünü yerine getirmemesi veya yasak fiil ve davranışlarda bulunması halinde de kesin teminat gelir kaydedilir. Bu, yükleniciyi işi eksiksiz tamamlamaya iten en güçlü mali yaptırımlardan biridir.
Kesin teminat ile geçici teminat arasındaki fark nedir?
Kesin teminat ile geçici teminat, aşama ve amaç bakımından farklıdır. Aşağıdaki tablo iki güvenceyi karşılaştırır:
| Özellik | Geçici Teminat | Kesin Teminat | |---|---|---| | Alınma zamanı | Teklifle birlikte | Sözleşmeden önce | | Oran | Teklif bedelinin en az %3'ü | Sözleşme bedelinin %6'sı | | Amaç | Teklifi güvenceye almak | İşin yapılmasını güvenceye almak | | İade | Sözleşme imzalanınca | İşin kabulünden sonra |
Özetle kesin teminat, kamu ihalesinde sözleşmenin sağlıklı yürütülmesini güvence altına alan, sözleşme bedelinin %6'sı oranındaki güvencedir ve işin eksiksiz tamamlanması halinde yükleniciye iade edilir.