Geçici kabul ve kesin kabul nedir?
Geçici kabul, yüklenicinin taahhüt ettiği işi sözleşmeye uygun biçimde tamamlayıp idareye teslim etmesinin resmen tespit edildiği aşamadır; kesin kabul ise işin belirlenen garanti (bakım-onarım) süresi sonunda kusursuz olduğunun onaylandığı son aşamadır. İki kabul arasında geçen süreye teminat süresi veya garanti süresi denir ve bu süre boyunca işin sözleşmedeki standartları koruyup korumadığı izlenir.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve ilgili muayene ve kabul yönetmelikleri, işin tesliminden sonra iki aşamalı bir denetim öngörür. Özellikle yapım işlerinde bu ikili yapı belirgindir; mal ve hizmet alımlarında ise çoğunlukla tek bir muayene ve kabul işlemi yapılır.
Geçici kabul nasıl yapılır?
Geçici kabul, yüklenicinin işi bitirdiğini yazılı olarak idareye bildirmesiyle başlar ve idarenin oluşturduğu kabul komisyonunun işi yerinde incelemesiyle tamamlanır. Süreç genellikle şu adımlarla ilerler:
- Başvuru: Yüklenici, işin sözleşmeye uygun şekilde tamamlandığını dilekçeyle idareye bildirir.
- Ön inceleme: Yapı denetim görevlisi veya kontrol teşkilatı, işin kabule hazır olup olmadığını değerlendirir.
- Komisyon incelemesi: İdarenin görevlendirdiği kabul komisyonu işi yerinde muayene eder ve bir tutanak düzenler.
- Kusur ve eksikler: Komisyon, giderilmesi kabulü engellemeyecek kusurları listeler ve bunların tamamlanması için yükleniciye süre verir.
Geçici kabul tutanağının onaylanmasıyla iş, idarenin kullanımına ve sorumluluğuna geçer. Ancak bu, yüklenicinin sorumluluğunun tamamen bittiği anlamına gelmez.
Geçici kabul ile kesin kabul arasındaki fark nedir?
Geçici kabul işin teslim alındığını, kesin kabul ise garanti süresi sonunda işin sorunsuz kaldığını tespit eder. Aradaki temel farklar şunlardır:
| Ölçüt | Geçici Kabul | Kesin Kabul | |-------|--------------|-------------| | Zamanı | İş tamamlanınca | Garanti süresi bitince | | Amacı | İşin teslim alınması | İşin kusursuz kaldığının onayı | | Sorumluluk | Yüklenicinin garanti yükümlülüğü sürer | Sözleşmesel yükümlülük büyük ölçüde sona erer | | Teminat | Kesin teminat henüz iade edilmez | Kesin teminat iadesinin önü açılır |
Bu iki aşama arasındaki garanti süresi, sözleşmede ve teknik şartnamede belirtilir. Yapım işlerinde bu süre çoğunlukla bir yıl olarak öngörülür; ancak işin niteliğine göre sözleşmede farklı bir süre belirlenebilir.
Garanti (teminat) süresi ne işe yarar?
Garanti süresi, işte teslimden sonra ortaya çıkabilecek gizli kusurların yüklenici tarafından giderilmesini güvence altına alan zaman dilimidir. Bu süre içinde yapının veya malzemenin sözleşmedeki niteliklere aykırı bir kusuru ortaya çıkarsa, idare bunu yükleniciye bildirir ve yüklenici masrafları kendisine ait olmak üzere kusuru gidermekle yükümlüdür.
Yüklenici, kendisine bildirilen kusuru verilen sürede gidermezse idare, işi başka bir yolla yaptırıp masrafı yüklenicinin alacaklarından veya kesin teminatından karşılayabilir. Bu nedenle garanti süresi, kesin teminatın idarede tutulmasının temel gerekçesidir.
Kesin teminat ne zaman iade edilir?
Kesin teminat, kural olarak kesin kabul işleminden ve yüklenicinin Sosyal Güvenlik Kurumu ile ilişkisiz olduğunun belgelenmesinden sonra iade edilir. İade süreci genellikle şöyle işler:
- Yapım işlerinde kesin teminatın yarısı geçici kabulden sonra, kalan yarısı ise kesin kabulden sonra iade edilebilir.
- Mal ve hizmet alımlarında kesin teminat, işin kabulü ve varsa garanti yükümlülüklerinin tamamlanmasının ardından iade edilir.
- İade için yüklenicinin prim ve vergi borcu bulunmadığına dair belgeleri idareye sunması gerekir.
Kesin teminat, alınan işin sözleşme bedeli üzerinden genellikle %6 oranında hesaplanır. Bu tutar iş bitene ve kabul tamamlanana kadar idarede kalır; bu da yüklenicinin nakit akışını doğrudan etkiler.
Geçici kabul yapılmazsa ne olur?
İdare, işte kabulü engelleyecek nitelikte önemli eksik veya kusurlar tespit ederse geçici kabulü yapmaz ve yükleniciye eksikleri gidermesi için süre verir. Bu durumda iş henüz teslim alınmamış sayılır ve gecikme cezası ile süre uzatımı kuralları gündeme gelebilir.
Kabulü engellemeyen küçük kusurlar ise tutanağa yazılarak "kusurlu kabul" yapılabilir; yüklenici bu kusurları belirlenen sürede giderdiğinde işlem tamamlanır. Yüklenici için pratik sonuç açıktır: teslim tarihini takip etmek, kabul komisyonu tutanağını dikkatle okumak ve garanti süresi boyunca kusur bildirimlerine hızlı yanıt vermek, hem teminatın zamanında geri alınması hem de olası yasaklama ve ceza risklerinden kaçınmak için kritiktir. İhale Metrik gibi süreç takip araçları, teslim ve kabul tarihlerini izlemede yükleniciye yardımcı olabilir.